De Ierse Vlieger
De Ierse Thomas Alfred Rainey was piloot in de Royal Naval Air Service in Engeland in 1914. In 1915 kwam hij door vijandelijk vuur in de problemen boven België, en maakte een noodlanding in Nederland.
Hij werd geïnterneerd in Groningen, Fort Wierickerschans en Urk. Zijn ontsnappingspogingen waren talrijk. De waterverftekening hiernaast, gemaakt door een collega-geïnterneerde, gaat over één van zijn pogingen.
Het boek Duivelseiland start met deze ontsnappingspoging.
Een fragment:
Vijf knallen klonken toen de Ierse vlieger Thomas Rainey tussen het palenscherm bij de zee door glipte en met een geoefende duik in de Zuiderzee sprong. Het was niet zijn eerste poging. Hij was niet de eerste die het probeerde, en zou ook niet de laatste zijn.
Bij het raken van het water moet kou hem om het gezicht geslagen zijn, zijn hartslag moet drastisch zijn vertraagd. Het was een aardige dag, die zaterdag 29 mei 1915; zo’n tien graden, met een matige windkracht 2. De watertemperatuur was een graad of veertien, het werd geen comfortabele zwemtocht.
Met een vaart zwom Rainey richting de boot die verderop in het water op hem lag te wachten. Met elke zwemslag liet hij het kleine gevangeniseiland Urk verder achter zich. De Urker bewaker was gestopt met schieten. Rainey was buiten bereik.
Later zou geopperd worden dat de man opzettelijk misschoot. Feit was dat Rainey samen met zijn handlangers ongeschonden en binnen korte tijd verdwenen was, de militairen van het interneringsdepot op het hoogste punt van het eiland in lichte paniek achterlatend.
Surveillerende militairen vonden de motorboot later die dag terug in de haven van Edam. Zonder Rainey.
Wat gebeurde daarna?
Vreedenberg, hoofd van de bewaking van kamp Urk, stuurde telegrammen naar andere bewakingstroepen in Noord-Holland. Deze gingen op pad om de wegen en wateren af te zoeken. Midden in de nacht, toen Nederlandse militairen een passerende man aanspraken, bleek het Nederlands van deze matig.
Ze pakten hem op: het was Rainey. Hij werd ondervraagd en vastgehouden. Vreedenberg kwam samen met de Urker burgemeester naar Edam om Rainey weer op te halen.
De Ierse piloot zei volgens de overlevering bij terugkomst in het kamp: 'Here we are again, boys!'